Bắc Đảo

In father’s level imagination the persistent cries of children finally strike against a mountain don’t panic I walk along the thoughts of certain trees and turn from stuttering into song  sorrow that comes from afar is a form of power that I use to saw tables some people depart for love while a palace in pursuit of storms journeys past many kingdoms beyond life with furniture, fleas beat a great drum Daoist priests practice their ascent to heaven youth pass down the lanes sobbing over night’s logic I achieve rest Trong mức tưởng tượng của người cha Những tiếng khóc ngoan cố của trẻ con Sau cùng phạng cả núi Đừng hốt hoảng Tớ đi theo ý nghĩ của cây Và chuyển, từ lắp bắp thành một bài hát Nỗi buồn từ xa Là một hình thức quyền uy Tớ dùng để cưa bàn Vài người xuất hành vì tình Trong khi tòa lâu đài rượt bão Những chuyến đi qua những vương quốc Quá đời sống với đồ đạc Những con bọ chét đi 1 hồi trống lớn Mấy ông đạo sĩ thực tập đường lên thiên đàng Tuổi trẻ chuyền qua những lối nhỏ Nức nở về lô gíc của đêm Tớ hoàn tất phần còn lại Đảo Bầy hải âu đã tỉnh, cánh nối liền cánh, tiếng kêu nghe sao thê thiết, làm kinh động từng phiến lá hoan hợp, và trái tim lũ trẻ Trong thế giới nhỏ bé này, lẽ nào chỉ lay tỉnh những điều đau khổ? Bei Dao On August 2, 1949, Zhao Zhenkai was born in Beijing. His pseudonym Bei Dao literally means "North Island," and was suggested by a friend as a reference to the poet's provenance from Northern China as well as his typical solitude. Dao was one of the foremost poets of the Misty School, and his early poems were a source of inspiration during the April Fifth Democracy Movement of 1976, a peaceful demonstration in Tiananmen Square. He has been in exile from his native China since the Tiananmen Square massacre of 1989. Bắc Đảo sinh năm 1949, tại Bắc Kinh. Nick của ông do người bạn đề nghị, có nghĩa, 1 hòn đảo bắc, và còn có nghĩa là cô đơn. Là 1 trong những nhà thơ cự phách của nhóm Hũ Nút, hay Sương Mù. Những bài thơ đầu của ông, cảm hứng là từ cú tàn sát Thiên An Môn. GCC lần đầu đọc thơ ông, bài Phong Cảnh Dưới Số Không, trên tờ Văn Học Á Châu, mê quá. Có cái gì đó, đếch làm sao hiểu được, hũ nút mà, y chang thời mới lớn, đọc thơ TTT! Bèn bye thơ luôn. Thi sĩ Bắc Đảo (1949~) Bei Dao On August 2, 1949, Zhao Zhenkai was born in Beijing. His pseudonym Bei Dao literally means "North Island," and was suggested by a friend as a reference to the poet's provenance from Northern China as well as his typical solitude.  Dao was one of the foremost poets of the Misty School, and his early poems were a source of inspiration during the April Fifth Democracy Movement of 1976, a peaceful demonstration in Tiananmen Square. He has been in exile from his native China since the Tiananmen Square massacre of 1989.  His books of poetry include The Rose of Time: New and Selected Poems (New Directions, 2010); Unlock (2000); At the Sky's Edge: Poems 1991–1996 (1996), for which David Hinton won the Harold Morton Landon Translation Award from the Academy of American Poets; Landscape Over Zero (1995); Forms of Distance (1994); Old Snow (1991); and The August Sleepwalker (1990). His work has been translated into over twenty-five languages.  He is also the author of short stories and essays. In 1978, he and colleague Mang Ke founded the underground literary magazine Jintian (Today), which ceased publication under police order. In 1990, the magazine was revived and Bei Dao serves as the Editor-in-Chief.  In his foreword to At the Sky's Edge, Michael Palmer writes: "Anointed as an icon on the Democracy Wall and as the voice of a generation by the events of Tiananmen Square in 1989, and thereby also fated to exile, Bei Dao has followed a path of resistance that abjures overt political rhetoric while simultaneously keeping faith with his passionate belief in social reform and freedom of the creative imagination."  His awards and honors include the Aragana Poetry Prize from the International Festival of Poetry in Casablanca, Morocco, and a Guggenheim Fellowship. He has been a candidate several times for the Nobel Prize in Literature, and was elected an honorary member of The American Academy of Arts and Letters. At the request of Palestinian poet Mahmoud Darwish, he traveled to Palestine as part of a delegation for the International Parliament of Writers.  Bei Dao was a Stanford Presidential lecturer and has taught at the University of California at Davis, the University of Alabama in Tuscaloosa, and Beloit College in Wisconsin. In 2006, Bei Dao was allowed to move back to China. Đảo THE ROSE OF TIME when the watchman falls asleep you turn back with the storm to grow old embracing is the rose of time when bird roads define the sky you look behind at the sunset to emerge in disappearance is the rose of time when the knife is bent in water you cross the bridge stepping on flute-songs to cry in the conspiracy is the rose of time when a pen draws the horizon you're awakened by a gong from the East to bloom in the echoes is the rose of time in the mirror there is always this moment this moment leads to the door of rebirth the door opens to the sea the rose of time  Bông Hồng Thời Gian Khi tên gác thiếp ngủ Bạn trở lại với dông bão Sống già trong ôm ấp, hoài bão, cưu mang.. là Bông hồng thời gian Khi đuờng chim định nghĩa bầu trời Bạn nhìn lại phía sau vào lúc hoàng hôn Để hiện ra trong biến mất là Bông hồng thời gian Khi con dao bị bẻ cong trong nước Bạn đi qua cây cầu theo tiếng sáo La khóc trong âm mưu là Bông hồng thời gian Khi cây viết vẽ chân trời Bạn thức giấc khi nghe tiếng cồng từ hướng Đông Nở ra trong tiếng dội là Bông hồng thời gian Trong tấm gương luôn có khoảnh khắc Khoảng khắc dẫn tới cánh cửa tái sinh Cánh cửa mở ra biển Bông hồng thời gian Dã Viên dịch FOR THE PURPOSE OF a sleepless lamp leads you to search out an opponent in the hidden art of chess song peddles its shadow from a certain conclusion you walk toward the opening dawn why is it the earliest gleam makes you so anxious? a seed planted inside wounds refuses to bear witness: you leave whenever you expect more suffer whenever you love passion, just like a wheel grows perfect whenever it's idle Bei Dao Vì mục đích Cây đèn đếch chịu ngủ dẫn bạn kiếm đối thủ Trong nghệ thuật ẩn giấu chơi cờ tướng Bài hát lầu bầu với cái bóng của nó Về một kết luận Bạn bước về buổi rạng đông đang mở ra Tại làm sao tia sáng sớm sủa nhất Làm bạn quá xốn xang? Cái mầm trồng ở bên trong vết thương của bạn Từ chối đóng vai chứng nhân Bạn bỏ đi bất cứ khi nào bạn mong mỏi nhiều Đau khổ bất cứ khi nào bạn “êu” Đam mê, thì như cái bánh xe Hoàn hảo bất cứ khi nào trở nên lừng khà lừng khừng COMET Come back or leave forever don't stand like that at the door like a statue made of stone discussing everything between us with a look that expects no answer in fact what is hard to imagine is not darkness but dawn how long will the lamplight last perhaps a comet may appear trailing debris from the ruins and a list of failures letting them glitter, burn up, and turn into ash come back, and we'll rebuild our home or leave forever, like a comet sparkling and cold like frost discarding the dark, and sinking back into darkness again going through the white corridor connecting two evenings in the valley where echoes arise on all sides you sing alone  Sao chổi Hãy trở về nhà, khúc ruột ngàn dặm Hay là đi mẹ luôn đi cho rồi Đừng đứng ở cửa Như tượng đá Lèm bèm đủ thứ chuyện giữa chúng ta Với cái nhìn đếch chờ mong trả lời Sự thực, thật khó mà tưởng tượng Không phải đêm giữa ban ngày [Không phải đêm tối mà là rạng đông] Ngọn đèn đêm đứng im cúi đầu tới khi nào? Có lẽ một ngôi sao chổi sẽ xuất hiện Kéo theo sau cả một vệt những điêu tàn Và cả 1 danh sách những thất bại Hãy để chúng sáng lên, cháy lên, thành tro than Hãy trở lại và chúng ta sẽ xây dựng lại căn nhà Mít Hay bỏ mặc nó, vĩnh viễn, như ngôi sao chổi Lấp lánh và lạnh như sương Xua cho hết tối, rồi chìm nghỉm trở lại bóng đen Qua một hành lang trắng, nối hai buổi chiều Trong 1 thung lũng tứ bề vang lên những tiếng vang Bạn hát một mình. Old Places death's always on the other side watching the painting at the window just now I saw a sunset from my youth visiting old places again I'm anxious to tell the truth but before the skies go dark what more can be said drinking a cup of words only makes you thirstier I join riverwater to quote the earth and listen in empty mountains to the flute player's sobbing heart angels collecting taxes return from the painting's other side from those gilded skulls taking inventory clear into sunset Nơi chốn cũ Cái chết luôn ở phía bên kia Nhìn bức họa Đúng lúc này ở cửa sổ Tôi nhìn thấy một buổi hoàng hôn, từ thời niên thiếu Lại thăm viếng những nơi chốn cũ Tôi nôn nóng nói sự thực Nhưng, trước khi những bầu trời trở nên u tối Biết nói gì thêm đây Uống một ly lời Chỉ làm bạn khát thêm Tôi nhập vào nuớc sông để trích dẫn trái đất Và lắng nghe tiếng trái tim nức nở Của 1 tay thổi sáo từ những trái núi rỗng Thiên thần thâu thuế Trở về từ phía bên kia bức họa Từ những chiếc sọ vàng Đem bản kiểm kê rõ ràng vô hoàng hôn  Bei Dao Bông Hồng Thời Gian    Bei Dao: The Rose of Time Bức hình Cho SN thứ năm của Tiantian, con gái tôi Buổi sáng tới trong chiếc áo dài cộc tay Mặt đất chỗ nào cũng thấy táo Con gái tôi vẽ 1 bức hình Bầu trời năm tuổi rộng cỡ nào nhỉ? Tên của con có hai cửa sổ Một, mở ra ông mặt trời không có những cây kim đồng hồ Một, mở ra cho cha Kẻ đã trở thành con nhím lưu vong Mang theo với nó vài con chữ vô nghĩa Và một trái táo đỏ sáng lòa Ông bố bỏ lại bức vẽ của cô con gái Bầu trời năm tuổi rộng lớn ra sao Tiantian là nick nhà thơ ban cho cô con gái của ông, chữ Hán, trông như hai cánh cửa sổ. Bỏ báo Ai tin tiếng nức nở của những cái mặt nạ? Ai tin nhà nước khóc? Nhà nước mất mẹ hồi ức của nó Hồi ức bỏ đi xa, xa ơi là xa, như buổi sáng ngày hôm nay Thằng bé giao báo sáng nay lên đường Cả thành phố rộn tiếng kèn thê lương Điềm xấu, của VC hay của VNCH? Rau cỏ rầu rĩ Dân quê trồng tay mình vô đất Mong một mùa gặt vàng Chính trị gia xịt tiêu vô lưỡi Cứng đơ như gỗ giữa cuộc họp QH: Chúng mình phải hy sinh chúng mình Cho nghệ thuật, Hay cho mấy cánh cửa? Buổi sáng của nhân dân, sáng nay Được cậu bé giấy tạo ra Cách mạng khóc nức nở qua xó xỉnh Nó buồn ngủ Bei Dao: The Rose of Time Bei Dao: The Rose of Time Giọng Bắc Kít Gấu nói giọng Bắc Kít với cái gương Công viên có riêng mùa đông của nó Gấu vặn nhạc Mùa đông thì làm gì có ruồi Chậm rãi làm ly cà phê Ruồi, Bọ, VC... thì làm sao hiểu quê hương là [cái đéo] gì, Hà, hà! Thêm tí đường Quê hương là 1 giọng Bắc Kít, Nghe nhói 1 phát Ở bên kia đầu phôn. Ui chao, đúng là nhói 1 phát thật, khi lần đầu gọi phôn, nghe cái giọng Bắc Kít, đúng giọng Cô Hồng Con của 1 làng Bắc Kít, ở ven đê sông Hồng. Đúng giọng BHD….   Ta bận chồng, bận con, làm gì có thì giờ cho mi…. hà, hà! Take Care, Sorry. NQT UNTITLED more unfamiliar than an accident more complete than ruins having uttered your name it abandons you forever youth's mud is left behind inside the clock Vô Đề kỳ hơn tai nạn đủ hơn điêu tàn bạn thốt tên bạn nó vĩnh viễn bỏ bạn bùn thanh xuân để lại đằng sau trong cái đồng hồ [bên dưới cầu Thị Nghè] (1) (1) Biết đâu em sẽ thèm mùi bùn Bốc lên từ những hốc, hẻm, ngõ sâu Từ dòng nước đen bên dưới cầu Thị Nghè Khi cơn mưa đầu mùa chợt tới THE ROSE OF TIME when the watchman falls asleep you turn back with the storm to grow old embracing is the rose of time when bird roads define the sky you look behind at the sunset to emerge in disappearance is the rose of time when the knife is bent in water you cross the bridge stepping on flute-songs to cry in the conspiracy is the rose of time when a pen draws the horizon you're awakened by a gong from the East to bloom in the echoes is the rose of time in the mirror there is always this moment this moment leads to the door of rebirth the door opens to the sea the rose of time  Bông Hồng Thời Gian Khi tên gác thiếp ngủ Bạn trở lại với dông bão Sống già trong ôm ấp, hoài bão, cưu mang.. là Bông hồng thời gian Khi đuờng chim định nghĩa bầu trời Bạn nhìn lại phía sau vào lúc hoàng hôn Để hiện ra trong biến mất là Bông hồng thời gian Khi con dao bị bẻ cong trong nước Bạn đi qua cây cầu theo tiếng sáo La khóc trong âm mưu là Bông hồng thời gian Khi cây viết vẽ chân trời Bạn thức giấc khi nghe tiếng cồng từ hướng Đông Nở ra trong tiếng dội là Bông hồng thời gian Trong tấm gương luôn có khoảnh khắc Khoảng khắc dẫn tới cánh cửa tái sinh Cánh cửa mở ra biển Bông hồng thời gian Bông Hồng Thời Gian Ai điếu Viết cho nạn nhân 4/6 Không phải người sống mà kẻ chết kết đoàn cùng đi dưới bầu trời sậm đỏ tận thế khổ nạn dắt dìu khổ nạn tận cùng thù hận là hận thù nước suối cạn khô, lửa cháy triền miên đường về xa vời vợi.  Không phải ông trời mà con trẻ nguyện cầu giữa tiếng loảng xoảng va đập của nón sắt và nón sắt mẹ cưu mang ánh sáng bóng tối cưu mang mẹ những hòn đá lăn, đồng hồ chạy ngược nhật thực đã tới Không phải xác thịt mà linh hồn các bạn cùng một lứa bên trời lận đận mỗi năm cùng đón sinh nhật một lần tình yêu mang đến cho người chết một đồng minh vĩnh cửu các bạn ôm chặt lấy nhau trong danh sách dài thật dài của nỗi chết không lìa. Bei Dao Dã Viên [dịch] Thơ NGUYỄN TÔN NHAN Không còn mùi gì để ngửi Đời chẳng cho ta chút gì cả Một mảnh không gian thở ngợp người Gió tạt hôm kia môi phai má Nắng ngườm bữa nọ má hoàn môi Từ chốn không quen mà chẳng lạ Ta đi về tới dứt luân hồi  Em bồng ngây dại ra hong tóc Sớm bay tạt hết khô mồ hôi Lồng lộng trời cao sa xuống thấp Không cho ngửi chút ngái trong người Thì ra ta vẫn thèm ghê gớm Xin cho ngửi đến chết mùi đời  Hỡi ơi mộng ngắn như gang tấc Đo chẳng vừa nào nắng cứ phai Mưa cứ tạt cho bay nửa giấc Ta chẳng còn biết nhớ mong ai  Một mảnh không gian nho nhỏ thở Ngày sau thoi thóp thoáng hương nhài Hay là hương của em xưa cũ Vỡ nửa dưới thềm hơi hướng rơi.  1995 Ui chao, bài thơ thần sầu, làm Gấu nhớ tiền kiếp của mình, vì không kịp hửi tay người đẹp mà bị Trời nguyền luân hồi đời đời kiếp kiếp, như 1 tên Do Thái lang thang trong cõi tình... Và làm nhớ mùi bùn cầu Thị Nghè:  Chúng ta chẳng bao giờ là của nhau Nhưng hãy chia nhau những khoảnh khắc-ngoài cuộc đời đó Chút phù du giữa những lo toan Khi em kẹt xe ở một ngã tư đường, chẳng hạn Chợt để hồn mình chao nghiêng thay vì theo xe di động  Biết đâu em sẽ thèm mùi bùn Bốc lên từ những hốc, hẻm, ngõ sâu Từ dòng nước đen bên dưới cầu Thị Nghè Khi cơn mưa đầu mùa chợt tới Anh ở đây, em ở đây Vậy mà chúng ta cách xa nhau, thật cách xa nhau, quá đỗi Còn nhận ra nhau Nhờ chiếc lá mùa Thu Nhân đôi niềm nhớ  Thu vàng Rộn rã những giờ những phút giây ngày xưa  Em, Vàng tươi mầu áo Xanh rực mầu trời Đen thăm thẳm, mướt như tóc Như chẳng bao giờ em phải lo toan   (Sáng nay nhặt sợi tóc ngà Nhìn con chợt thấy như là chút hương) Như ở đây, là bốn câu thơ Hãy cho anh những gì mà em đã bỏ Đã quên Hoặc không thèm nhớ (Dấy lên từ bụi vô thường Ngày qua tháng lại, tà dương kiếp người)  Note: Một em, đọc bài thơ này, hỏi Gấu: Đen thăm thẳm, mướt như tóc, là ở đâu vậy! *  Bài viết của PVP về NTN quá tuyệt, nhưng có 1 chi tiết không đúng về ông. Khi một người quen của chúng ta nằm xuống, thường là chúng ta bỏ qua mọi ý nghĩ mà chúng ta nghĩ là ‘xấu’ về người đó, nhưng theo GNV, bạn phải ‘đừng có bỏ qua’, thì những lời khen tặng của chúng ta mới càng thêm có ý nghĩa. NTN không phải là 1 con người không để tâm đến tiền bạc, mà là một người rất kỹ càng về nó, và điều này là do tuổi thơ, những ngày mới lớn, học hành chẳng đi tới đâu, chẳng có tí bằng cấp, trốn lính, chỉ có thơ là dong duổi cùng với ông suốt cả cuộc đời. Có lần GNV đọc 1 câu tự than của chính ông, về cái thời đến cái thân của mình cũng không nuôi nổi, rất là cảm động. Vì mê thơ, cho nên ông học chữ Hán, vì theo ông, không biết chữ Hán, khó mà có thể biết tới chỉ, tiếng của dân Giao Chỉ. Và, chỉ đến khi VC thắng lớn ở Miền Nam, và sử dụng tới cái tài rành chữ Hớn của ông, thì lúc đó, độc giả mới biết đến ông, như là 1 nhà Hán học. Ngay cả những ai điếu ở trong nước về ông, họ đâu có thèm nhắc tới ông như là 1 nhà thơ đâu? GNV có vài kỷ niệm về NTN, cũng thật là tuyệt vời, nhưng chẳng liên quan gì đến chuyện đếch để ý đến chuyện tiền bạc cả. Chúng làm GNV nhớ đến xứ Bắc Kít, và những bà con còn lại của Gấu, ở đó, nhất là bà chị ruột của Gấu. Thê lương lắm, không đơn giản đâu. Khen NTN không để ý đến tiền bạc, là làm mất đi cả 1 nửa con người của 1 nhà thơ! Một nửa con người cũng tuyệt vời như thơ của ông, và có thể, chính là nhờ nó, mà có nhà thơ NTN. Bà cụ TTT, có lần  nhận xét về thằng con nuôi của bà, là GNV: Mi thật giống thằng T. Cứ thấy người nào giầu có là tởm rồi  GNV sợ rằng, chính cái nỗi khổ sở, và lời tự thán về mình của NTN từ đó bật ra, “đến cái thân của mình, mà chẳng  làm sao nuôi nổi”, là khía cạnh đẹp nhất ở con người của ông. Lan man chuyện nọ xọ chuyện kia, Gấu bỗng nhớ tới một vị nữ lưu độc giả rất là thân thiết với trang TV, và có lần Gấu hỏi đùa, giá mà hồi còn trẻ gặp nhau, thì sẽ ra sao, bà bật cười nói, hồi đó, tôi đi học bằng Mercedes, Gấu mà đến cổng trường trồng cây si, thì chỉ có ngửi bụi xe… Bà muốn nhắc tới cái cảnh Gấu kể trong Một Người Anh: Trở lại chuyện cô Hà. Có lần tôi viết cho cô một lá thư, đại để: Đây là lá thư thứ nhì, bởi vì lá thư thứ nhất kể như không có. Kể như là chuyện anh yêu em, em đã biết rồi, và đã được em chấp nhận. Sau bức thư, một buổi sáng tôi cuốc bộ đến trường Thánh Mẫu ở khu Hoà Hưng chờ đón cô tan học về. Ngày trọng đại, hút đâu cỡ chừng cũng cả gói thuốc lá. Khi tan trường ra, trông thấy tôi, chắc cô cũng có chút bối rối, nhưng thản nhiên kêu xích lô đi một mách, ra ý, ngay cả một bức thư tỏ tình mà anh cũng không viết nổi, nói chi đến chuyện yêu thương, khoan nói chuyện ăn đời ở kiếp. (2) DECLARATION for Yu Luoke Perhaps the final hour is come I have left no testament Only a pen, for my mother I am no hero In an age without heroes I just want to be a man The still horizon Divides the ranks of the living and the dead I can only choose the sky I will not kneel on the ground Allowing the executioners to look tall The better to obstruct the wind of freedom From star-like bullet holes shall flow A blood-red dawn Bei Dao Tuyên ngôn Có lẽ giờ cuối đã tới Tôi không để lại di chúc Chỉ cây viết, cho mẹ tôi Tôi không là anh hùng Trong thời không anh hùng Tôi chỉ muốn là một người Chân trời sững Chia sống và chết Tôi chỉ có thể chọn bầu trời Tôi sẽ không quỳ Để cho tên đao phủ đứng, cao hơn tôi Che ngọn gió tự do Từ những lỗ đạn hình ngôi sao Bình minh đỏ như máu chảy ra NQT [dịch từ bản tiếng Anh] Tuyên bố  Có lẽ giờ chót đã điểm Tôi không để lại di chúc Chỉ cây bút, cho mẹ tôi Tôi không là anh hùng Cũng không ở trong thời của anh hùng Tôi chỉ muốn làm một  người  Đường chân trời im Phân ranh giữa người sống và người chết Tôi chỉ có thể chọn bầu trời Quyết không quỳ xuống đấ Để nâng tầm cao lớn của bọn đao phủ Che mất ngọn gió tự do Từ những lỗ đạn hình ngôi sao Một bình minh chảy ra đỏ như máu. Dã Viên [dịch từ nguyên tác] REBEL The shadow that tries to please the light leads me to pass between the aspen that has drunk milk and the fox that has drunk blood like a treaty passing between peace and conspiracy The chair draped with an overcoat sits in the east, the sun is its head it opens a cloud and says: here is the end of history the gods have abdicated, the temples are locked you are nothing but a pictograph that's lost its sound Nổi loạn Cái bóng, cố làm hài lòng ánh sáng, Dẫn tôi đi giữa hàng dương uống sữa Và con chồn uống máu Như tờ hiệp ước, giữa Hòa bình và âm mưu Cái ghế choàng cái áo choàng Ngồi ở phía Đông Mặt trời là cái đầu của nó Nó mở ra 1 đám mây và nói: Đây là chấm dứt lịch sử Những vị thần đã từ ngôi, ngôi đền đã khóa cửa Bạn chẳng là gì Ngoài 1 chữ tượng hình mất âm thanh Không làm sao đọc lên   REQUIEM for the victims of June Fourth Not the living but the dead under the doomsday-purple sky go in groups suffering guides forward suffering at the end of hatred is hatred the spring has run dry, the conflagration stretches unbroken the road back is even further away Not gods but the children amid the clashing of helmets say their prayers mothers breed light darkness breeds mothers the stone rolls, the clock runs backward the eclipse of the sun has already taken place Not your bodies but your souls shall share a common birthday every year you are all the same age love has founded for the dead an everlasting alliance you embrace each other closely in the massive register of deaths Kinh Cầu Cho những nạn nhân ngày 4 Tháng Sáu Không phải người sống mà kẻ chết Dưới bầu trời tận thế màu tím Đi thành nhóm Đau dẫn tới đau, khổ dẫn tới khổ Cuối hận thù là hận thù Mùa xuân chạy cháy khô, tai họa vươn mãi ra, không bị bẻ gẫy Con đường trở lại sao như xa vời, so với trước đó Không phải thánh thần mà là những đứa trẻ Giữa đống nón sắt va chạm kêu loảng xoảng Đọc lời cầu nguyện của chúng Những người mẹ nuôi dưỡng ánh sáng Bóng tối nuôi những bà mẹ Hòn đá lăn, đồng hồ chạy ngược Nhật thực đã tới Không phải cơ thể mà những linh hồn của các bạn Sẽ chia nhau sinh nhật chung mỗi năm Tất cả các bạn thì cùng 1 tuổi Tình yêu đã tìm ra cho những người chết Một đồng minh vĩnh cửu, hằng hằng Các bạn ôm lấy nhau Thật chặt Trong danh sách dài thòng là bản đăng ký những cái chết. Ai điếu Viết cho nạn nhân 4/6 Không phải người sống mà kẻ chết kết đoàn cùng đi dưới bầu trời sậm đỏ tận thế khổ nạn dắt dìu khổ nạn tận cùng thù hận là hận thù nước suối cạn khô, lửa cháy triền miên đường về xa vời vợi.  Không phải ông trời mà con trẻ nguyện cầu giữa tiếng loảng xoảng va đập của nón sắt và nón sắt mẹ cưu mang ánh sáng bóng tối cưu mang mẹ những hòn đá lăn, đồng hồ chạy ngược nhật thực đã tới Không phải xác thịt mà linh hồn các bạn cùng một lứa bên trời lận đận mỗi năm cùng đón sinh nhật một lần tình yêu mang đến cho người chết một đồng minh vĩnh cửu các bạn ôm chặt lấy nhau trong danh sách dài thật dài của nỗi chết không lìa. Dã Viên POSTWAR Images distilled from the dream abandon the flag at the horizon the light cast by the pond the laughter of those missing makes it clear: pain is the cry of the lotus our silence became straw pulp became paper, that winter healing the written wounds  Hậu Chiến Những hình ảnh chiết ra từ giấc mộng bỏ chạy lá cờ ở chân trời ánh sáng ánh lên từ mặt ao tiếng cười của những người mất tích làm rõ ra điều này: nỗi đau là tiếng khóc của bông sen sự im lặng của chúng ta trở thành rơm rác, trở thành giấy, mùa đông này làm lành những vết thương được viết ra. Bei Dao Gửi bác bản dịch bài Hậu chiến, cũng không khác gì nhiều so với bản của bác. Hậu chiến Những hình tượng chiết ra từ giấc mộng lá cờ bỏ lại ở chân trời ao chuôm trở nên sáng rỡ tiếng cười của kẻ mất tích giãi bày: nỗi đau là tiếng kêu thương của bông sen sự im lặng của chúng ta trở thành rơm rác, trở thành giấy, ấy mùa đông làm lành những vết thương được viết ra Dã Viên  Tks Khác nhiều, mà cũng không khác! Tuyệt quá. NQT V/v  BHD of Time: TV sẽ post bản tiếng Anh kèm hai bản tiếng Việt, dịch từ nguyên tác của bạn Dã Viên, và từ bản tiếng Anh của GCC. DV cho biết anh có tập thơ Bei Dao, 1 người bạn từ Mẽo gửi tặng. Bác Gấu ơi, Mời bác đọc bài thơ mới dịch, nguyên tác nằm ở tr.12, trong tập Bông hồng thời gian có gì thì sẽ bổ sung sau nghe bác. Dã Viên Ngủ đi, thung lũng Ngủ đi, thung lũng mau lấy mây mù xanh che khung trời che con mắt bông huệ tây xanh xao Ngủ đi, thung lũngmau lấy nhịp chân mưa đuổi theo ngọn gió đuổi theo tiếng hót thấp thỏm của chim cu Ngủ đi, thung lũng chúng tôi nấp ở đây cứ như nấp vào giấc mộng ngàn năm thời gian thôi chẳng còn trượt qua lá cỏ đồng hồ mặt trời ngưng sau tầng mây cũng thôi không lay rụng ráng chiều với hừng đông Cây rừng vặn mình thả rơi vô số quả thông cứng bảo vệ hai hàng dấu chân tuổi thơ chúng tôi cùng rảo bước với mùa màng  quanh co đường nhỏ phấn hoa dính đầy những bụi tầm gai Ôi, vắng lặng sao phiến đá ném đi không vọng tiếng có lẽ, bạn đang tìm kiếm điều chi -từ tim đến tim một cầu vồng lặng lẽ dâng cao -từ mắt đến mắt Ngủ đi, thung lũng gió, ngủ đi thung lũng ngủ say trong mây mù xanh gió, trong lòng bàn tay chúng tôi say ngủ. Bei Dao: The Rose of Time, p12 Ps: Bác có thấy bài thơ này có cái khí hậu Tứ Tấu Khúc của bác không:) Tks. NQT SLEEP, VALLEY Sleep, valley with blue mist quickly cover the sky and the wild lilies' pale eyes Sleep, valley with rainsteps quickly chase away the wind and the anxious cries of the cuckoo Sleep, valley here we hide as if in a thousand-year dream time no longer glides past blades of grass stopped behind layers of clouds, the sun's clock no longer swings down evening glow or dawn Spinning trees toss down countless hard pine cones protecting two lines of footprints our childhoods walked with the seasons along this winding path and pollen drenched the brambles Ah, it's so quiet and still the cast stone has no echo perhaps you are searching for something -from heart to heart a rainbow rises in silence - from eye to eye Sleep, valley sleep, wind valley, asleep in blue mist wind, asleep in our hands Bei Dao Quả đúng là khí hậu Tứ Tấu Khúc, như K. có lần phán, dẹp cả cuộc đời qua 1 bên, lấy cả thiên thu cho... quá khứ! Hà, hà! Tks All of U NQT Bản tiếng Anh, bản tiếng Việt của Dã Viên, quá hợp. Khỏi cần bản tiếng Việt của Gấu, vì đã có Tứ tấu khúc Bông Hồng Thời Gian Phong cảnh trên độ không Là ó biển dạy tiếng hát bơi Là tiếng hát lần về ngọn gió sơ ngộ  Chúng ta đổi trao những miểng vụn hân hoan Tiến vào nhà từ những phương trời khác biệt Là người cha xác nhận bóng tối Là bóng tối nối liền ánh chớp kinh điển  Cánh cửa nức nở đóng sầm lại Tiếng vang đuổi theo tiếng nó khóc gào       Là bút trổ bông trong tuyệt vọng Là hoa từ chối cuộc lữ tất nhiên  Là tia sáng tình yêu choàng tỉnh Chiếu sáng phong cảnh trên độ không. Bei Dao Dã Viên dịch từ nguyên tác DECLARATION for Yu Luoke Perhaps the final hour is come I have left no testament Only a pen, for my mother I am no hero In an age without heroes I just want to be a man The still horizon Divides the ranks of the living and the dead I can only choose the sky I will not kneel on the ground Allowing the executioners to look tall The better to obstruct the wind of freedom From star-like bullet holes shall flow A blood-red dawn Bei Dao Tuyên ngôn Có lẽ giờ cuối đã tới Tôi không để lại di chúc Chỉ cây viết, cho mẹ tôi Tôi không là anh hùng Trong thời không anh hùng Tôi chỉ muốn là một người Chân trời sững Chia sống và chết Tôi chỉ có thể chọn bầu trời Tôi sẽ không quỳ Để cho tên đao phủ đứng, cao hơn tôi Che ngọn gió tự do Từ những lỗ đạn hình ngôi sao Bình minh đỏ như máu chảy ra The Rose of Time Thơ Mỗi Ngày Bông Hồng Thời Gian COMET Come back or leave forever don't stand like that at the door like a statue made of stone discussing everything between us with a look that expects no answer in fact what is hard to imagine is not darkness but dawn how long will the lamplight last perhaps a comet may appear trailing debris from the ruins and a list of failures letting them glitter, burn up, and turn into ash come back, and we'll rebuild our home or leave forever, like a comet sparkling and cold like frost discarding the dark, and sinking back into darkness again going through the white corridor connecting two evenings in the valley where echoes arise on all sides you sing alone  Sao chổi Hãy trở về nhà, khúc ruột ngàn dặm Hay là đi mẹ luôn đi cho rồi Đừng đứng ở cửa Như tượng đá Lèm bèm đủ thứ chuyện giữa chúng ta Với cái nhìn đếch chờ mong trả lời Sự thực, thật khó mà tưởng tượng Không phải đêm giữa ban ngày [Không phải đêm tối mà là rạng đông] Ngọn đèn đêm đứng im cúi đầu tới khi nào? Có lẽ một ngôi sao chổi sẽ xuất hiện Kéo theo sau cả một vệt những điêu tàn Và cả 1 danh sách những thất bại Hãy để chúng sáng lên, cháy lên, thành tro than Hãy trở lại và chúng ta sẽ xây dựng lại căn nhà Mít Hay bỏ mặc nó, vĩnh viễn, như ngôi sao chổi Lấp lánh và lạnh như sương Xua cho hết tối, rồi chìm nghỉm trở lại bóng đen Qua một hành lang trắng, nối hai buổi chiều Trong 1 thung lũng tứ bề vang lên những tiếng vang Bạn hát một mình. Bei Dao ASIA LITERARY REVIEW Winter 2010 Modern Chinese Poetry - Insistent Voices Landscape Above Zero It was the seagull that taught the song to swim It was the song that found the first wind's source We shared shards of happiness Entering the home from different directions It was father who recognized darkness It was darkness that led us to sudden lightning The weeping door slammed shut And echo pursued its cries It was the pen that bloomed in despair It was the flower that refused the necessary journey It was rays of love that awoke Lighting the landscape above zero  Bei Dao Phong cảnh ở bên trên con số không Đó là hải âu dậy bài ca bơi Đó là bài ca tìm thấy nguồn gió Chúng ta chia nhau những mảnh vụn của hạnh phúc Về nhà từ nhiều hướng khác nhau Đó là người cha nhận ra bóng tối Đó là bóng tối dẫn chúng ta tới ánh sáng bất thần Cánh cửa nức nở đóng sầm lại Và tiếng vang đuổi theo tiếng khóc của nó Đó là cây viết nở hoa trong chán chường Đó là bông hoa từ chối một chuyến đi cần thiết Đó là những tia tình yêu thức giấc Soi sáng phong cảnh ở trên con số không Bạn đọc Tin Văn đã đọc bài thơ trên, qua bản tiếng Anh & tiếng Việt của GCC. Bi giờ vớ được nguyên bản tiếng Tầu, và 1 bản dịch tiếng Anh khác đi kèm: LANDSCAPE OVER ZERO it's hawk teaching song to swim it's song tracing back to the first wind we trade scraps of joy enter family from different directions it's a father confirming darkness it's darkness leading to that lightning of the classics a door of weeping slams shut echoes chasing its cry it's a pen blossoming in lost hope it's a blossom resisting the inevitable route it's love's gleam waking to light up landscape over zero  To: NQT Nhờ bạn đi 1 đường tiếng Tàu, coi nó ra làm sao! Tks NQT Tập thơ này tuyệt cú mèo. Nhìn cái tên không thôi là đã thèm rồi. Bông Hồng Thời Gian Bèn chơi luôn. Tha hồ mà đọc, mà dịch hầu độc giả TV Hà, hà! PREFACE I t has been forty years since I started writing poetry at the age of twenty, when I was a construction worker at a site in the mountains more than two hundred miles from Beijing. I would have been shocked if I had been able to see what would happen later on-it is unimaginable, and I might have been proud of myself. But when I look back at that moment, trying to trace the origins, my feelings are complicated and perplexed: How did this writing happen? Where does the primal driving force come from? Does so-called fate lead to writing, or writing lead to fate? How far can poetry go beyond the limits on the road of language? Is there anything a poet can do when it seems human imagination itself has been getting paler day by day in our time? I was born in 1949 in Beijing. As Chairman Mao declared the birth of the Peoples' Republic of China from the rostrum in Tiananmen Square, I was lying in my cradle no more than a thousand yards away. My fate seems to have been intertwined with that of China ever since. I received a privileged, but brief, education. I was a student at the best high school in Beijing, until the Cultural Revolution broke out in 1966. All the schools were closed, and three years later I was assigned to work in the state-run construction industry. I worked as a concrete mixer for five years, and then another six years as a blacksmith. This experience of hard labor, living at the bottom of society, eventually helped me a great deal. It broadened my understanding of life in a way that was tangible and material, something that books could hardly be capable of achieving. It was under those harsh circumstances of life that I began my creative writing. I finished the first draft of a novella, Waves, in a darkroom, while supposedly developing photos for a propaganda exhibition about the construction site. That was one of the grimmest periods of contemporary China, when reading and writing were forbidden games. But underground creative writing was breaking through the frozen shell of the earth. On December 23, 1978, I, together with some friends, launched the first non-official literary journal in China since 1949, Today. The "misty" or "obscure" poetry-a pejorative term applied by the authorities-that appeared in Today was able to challenge the dominance of the official social discourse by opening a new space, new possibilities for the Chinese language. Inevitably, the journal was banned after two years of its existence, but it began a new phase in the history of Chinese literature. Berlin in 1989 marked the beginning of my life in exile. For the next four years, I lived in six countries in Europe. Today was revived in 1990, and has continued to be published abroad ever since. It remains the only Chinese avant-garde literary journal whose existence transcends geographic boundaries. As its chief editor, I have been engaged, alongside writers within China, in a long-term literary resistance-not only to the hegemony of the official discourse, but also to the degree of commercialization throughout the world. A once-mimeographed journal floating across the oceans has managed to survive in environments where other languages are spoken. In truth, I am not quite confident about my writing when I look back. It reminds me of those days of blacksmithing, when I was frustrated by the iron works I had made. I realize that a poet and a blacksmith are much alike: both of them chase after a perfect dream that is unrealizable. I once, in an early poem, wrote the lines: "freedom is nothing but the distance / between the hunter and the hunted." It is the predicament, as well, of writing poetry: when you are hunting poetry, it turns out that you are hunted by poetry. In this sense, you are both hunter and hunted, but poetry is the distance like freedom. BEI DAO Nói thực, tôi đếch tin tưởng về cái viết của tôi, khi nhìn lại. Nó làm tôi nhớ những ngày làm thợ lò rèn, khi tôi bực về mấy món đồ tôi làm ra. Tôi nhận ra rằng nhà thơ thì giống như tên thợ lò rèn: cả hai săn đuổi 1 giấc mộng toàn bích không thể nào thực hiện được. Tôi, trong 1 bài thơ, đã từng viết, tự do chẳng là gì, nếu không là khoảng cách giữa người săn và kẻ bị săn. Làm thơ cũng thế. Bạn săn thơ, và cuối cùng trở thành con mồi của thơ. Theo nghĩa này, bạn vừa là kẻ săn vừa là con mồi của thơ, còn thơ, chính ẻn, thì là khoảng cách, giống như tự do! Hồn Đông Phương thất lạc buồn Tây Phương WE lost souls and scattered spirits holding lanterns chase spring scars shimmer, cups revolve light's being created look at that enchanting moment a thief steals into a post office letters cry out nails o nails the lyrics never change firewood huddles together searching for an audience to listen searching for the heart of winter river's end a boatman awaiting boundless twilight there must be someone to rewrite love     Chúng ta những linh hồn mất, những tinh anh lạc cầm đèn rượt mùa xuân những vết sẹo sáng mờ mờ, nhưng cái ly xoay xoay ánh sáng được tái tạo hãy nhìn cái khoảnh khắc thần sầu đó một tên trộm chui vô bưu điện những lá thư khóc toáng lên tay em, móng nhọn, ôi móng nhọn những bản nhạc vàng, nhạc sến chẳng hề thay đổi pháo bông xúm lại kiếm một diễn đàn lắng nghe kiếm trái tim mùa đông cuối sông một anh chèo thuyền đợi cõi mộng mị vô bờ bến Ở đó phải có 1 tên nào đó viết lại tình yêu